Het kabinet wil gevluchte Iraniërs voorlopig niet terugsturen. Premier Rob Jetten (D66) kondigde in de Tweede Kamer aan dat er een besluit- en vertrekmoratorium in voorbereiding is, een tijdelijke veiligheidsklep die Iraniërs in Nederland bescherming geeft.
Kabinet bereidt moratorium
Zo’n moratorium voorkomt dat mensen tijdens een oorlog of extreme onrust worden teruggestuurd naar een land waar hun veiligheid niet kan worden gegarandeerd. Het kabinet werkt de juridische onderbouwing en praktische uitvoering nu uit, zodat duidelijkheid snel volgt.
Volgens Jetten is bescherming nú nodig, omdat veel Iraniërs vluchten voor geweld én repressie door het regime. Met het moratorium kiest Nederland voor rust en voorspelbaarheid voor deze groep, terwijl de situatie in en rond Iran wordt gevolgd.
Wat het moratorium betekent
Een besluitmoratorium betekent dat de IND tijdelijk geen beslissingen neemt op nieuwe en lopende asielaanvragen van Iraniërs. Een vertrekmoratorium houdt in dat zij in die periode niet hoeven te vertrekken en niet gedwongen kunnen worden uitgezet.
Zo’n dubbele pauzeknop schept tijd om de veiligheidssituatie te beoordelen en om asielprocedures zorgvuldig te behandelen. Voor betrokkenen geeft het vooral ademruimte: geen stress over terugkeer, wél duidelijkheid over basisrechten zoals opvang, zorg en begeleiding.
Pauze op beslissingen al van kracht
Op dit moment geldt al een pauze in het nemen van beslissingen op Iraanse dossiers. In de praktijk betekent dit dat er nog geen negatieve besluiten vallen en dat gedwongen terugkeer niet plaatsvindt, totdat het formele besluit is afgerond.
Het kabinet ziet deze fase als eerste stap richting het officiële moratorium. Dat moet het tijdelijke beleid verankeren, zodat alle ketenpartners – van IND tot opvang en gemeenten – weten waar ze aan toe zijn en eenduidig kunnen handelen.
Wanneer het ingaat en duurt
De woordvoerder van asielminister Bart van den Brink (CDA) noemt het ‘een kwestie van dagen’. Formeel is het besluit nog niet genomen, maar doorgaans geldt een besluit- en vertrekmoratorium zes maanden, met mogelijkheid tot verlenging als dat nodig is.
Die termijn is belangrijk voor stabiliteit. Asielzoekers, advocaten en instanties weten dan waar ze aan toe zijn, terwijl de overheid ruimte heeft om actuele informatie te verzamelen en beleid te herijken op basis van de veiligheidssituatie en internationale ontwikkelingen.
Waarom terugsturen lastig is
Eind januari schreef demissionair minister van Asiel en Migratie David van Weel dat gedwongen terugkeer naar Iran ‘nauwelijks’ voorkomt. Een belangrijke reden: Iraanse autoriteiten geven zelden vervangende reisdocumenten af, waardoor uitzetting feitelijk niet uitvoerbaar is.
Het moratorium maakt die praktijk expliciet en voorspelbaar. In plaats van onduidelijkheid per zaak, kiest Nederland tijdelijk voor één lijn: geen besluiten en geen vertrek, totdat duidelijk is of terugkeer veilig en verantwoord georganiseerd kan worden.
