De Andesvariant van het hantavirus kan volgens experts alleen van mens op mens worden overgedragen bij ‘heel nauw contact’. Maar er zijn nu ook signalen dat het virus mogelijk via de lucht is overgedragen – misschien aan de KLM-stewardess. Viroloog Marjolein Knoester (UMCG) houdt de mogelijkheden open: “Het is heel belangrijk dat we erachter komen wat hier precies is gebeurd.”
Inmiddels is van zes opvarenden van het ‘virusschip’ Hondius vastgesteld dat zij besmet zijn met het hantavirus. Dat is inclusief de drie mensen die eraan zijn overleden.
Nauw contact
Het virus wordt in veruit de meeste gevallen alleen van knaagdier op mens overgedragen. Maar deze zogenoemde Andesvariant is een uitzondering: ook mensen kunnen elkaar besmetten. Die besmetting kan volgens het RIVM alleen plaatsvinden bij ‘heel nauw contact met elkaar’.
De vraag is nu: wat is nauw contact? Want: mogelijk is een KLM-stewardess ook besmet geraakt met het virus. Zij kwam in Johannesburg in contact met de 69-jarige Nederlandse vrouw die een dag later overleed aan het hantavirus. De vrouw ging aan boord van de KLM-vlucht, maar mocht vanwege haar gezondheidssituatie uiteindelijk niet mee op de vlucht. Ze was zo’n 45 minuten aan boord.
De stewardess is met milde klachten naar het UMC Amsterdam gebracht en ligt daar momenteel in isolatie, in afwachting van de test op het virus. Volgens de GGD Kennemerland hadden vijf mensen aan boord intensief contact met de vrouw. Dat is inclusief de stewardess. Daarnaast wordt er contact gezocht met zo’n 50 mensen die op de rijen voor en achter de vrouw hebben gezeten.
Volgens viroloog bij het UMCG Marjolein Knoester is de Andesvariant van het hantavirus overdraagbaar via speeksel en druppeltjes in de lucht. Daarmee kan je het ook via de luchtwegen oplopen. “Theoretisch kan het nog besmettelijker zijn dan alleen via speeksel. Het kan mogelijk ook via de lucht overgedragen worden, maar daar moeten we nog achter komen.”
Daarom weet Knoester ook niet precies hoe de stewardess besmet kan zijn geraakt. “We weten nog niet waar het contact uit heeft bestaan. Dat is hele belangrijke informatie.” Tot die tijd is de viroloog daarom terughoudend in het trekken van conclusies.
Niet vergelijkbaar met corona
Knoester geeft aan zeer rustig te zijn onder deze situatie. Het is volgens haar niet vergelijkbaar met het begin van de coronapandemie. “Het hantavirus is niet per definitie een luchtwegvirus. Het hantavirus is er niet voor gemaakt om via de lucht van mens op mens te springen. Corona is dat wel.”
Maar dat zo’n besmetting via de lucht nu mogelijk tóch is gebeurd, maakt dat het dus in theorie wel zou kunnen. “Het is waarschijnlijk ook op de boot via de lucht gegaan. Maar dat kunnen we nog niet concluderen. Daarvoor hebben we meer informatie nodig.”
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zegt dat er tot nu toe geen aanwijzingen zijn dat er iets ‘ongewoons’ aan de hand is met het virus aan boord van de Hondius. Alleen de locatie van de uitbraak is opvallend, zegt de organisatie tijdens een persconferentie. Aan boord worden daarom verschillende maatregelen getroffen. De kamers aan boord zijn gedesinfecteerd, opvarenden blijven zoveel mogelijk in hun hut en er is gevraagd een mondmasker te dragen.
Geen zorgen
De WHO verwacht dat de uitbraak beperkt blijft als de juiste maatregelen worden getroffen. “We kennen dit virus, het hantavirus is er al een tijd”, zei epidemioloog Maria Van Kerkhove.
Viroloog Knoester geeft aan dat mensen in Nederland zich geen zorgen hoeven te maken. “Als je in Nederland bent, kun je deze variant niet krijgen. We zorgen ervoor dat de mensen die in contact zijn geweest met besmette mensen indien nodig in quarantaine gaan en getest worden.”
