Jarenlang droeg Cindy de Koning (39) een geheim met zich mee: ze werd als kind misbruikt. Nu zet ze zich binnen de Nationale Politie in voor de bestrijding van seksuele intimidatie en geweld. “Ik weet hoeveel moed het vraagt om erover te praten, maar ook hoe bevrijdend dat kan zijn.”
Eigenlijk is ze vandaag vrij, zegt Cindy de Koning (39) terwijl ze aanschuift in een vergaderruimte van het voormalige politiebureau in Amstelveen, nu een opleidingscentrum voor de politie-eenheid Amsterdam-Amstelland. Maar voor interviews komt ze graag even naar haar werkplek. En die verzoeken krijgt ze regelmatig. Niet alleen omdat ze boegbeeld is van de Nationale Politie op het gebied van seksuele intimidatie en geweld, maar ook omdat ze met haar persoonlijke verhaal een stem geeft aan meisjes en vrouwen die daarmee te maken hebben.
Als zielig slachtoffer worden gezien
Tussen haar vijfde en tiende werd ze misbruikt, een vormende en traumatische ervaring waarover ze jarenlang niet durfde te praten. “Ik was bang dat mensen me zouden zien als een zielig slachtoffer, of dat ze mijn neutraliteit als agent in twijfel zouden trekken,” zegt ze.
Die angst bleek ongegrond. Tijdens een indrukwekkend TedX-optreden in oktober ging ze voor het eerst meer in op details van haar verhaal. Ook deelde ze haar verhaal vorig jaar voor het eerst met collega’s. “Heel spannend, maar ze reageerden begripvol en geëmotioneerd”, zegt Cindy. “De angst dat mensen anders naar me zouden kijken, heb ik losgelaten.”
Schoolfoto van Cindy.
Op het podium van TedX liet Cindy een foto van zichzelf in groep 5 zien. Een stoer meisje met een knotje en een kleurige jarennegentigtrui, omringd door klasgenootjes. “Op school was ik gelukkig”, zegt ze. “Ik had het naar mijn zin, danste en zong graag, haalde goede cijfers. Niemand had door wat zich thuis achter de voordeur afspeelde.”
Tof meisje op straat
Niet gek, weet ze nu: de signalen van misbruik zijn niet altijd te herkennen, omdat elk kind anders reageert. Zo was Cindy op straat een heel ander meisje dan thuis en op school. “Omdat ik me thuis niet veilig voelde, speelde ik veel op straat. Daar was ik een tof meisje, niet zo rustig als thuis. Ik kwam regelmatig in ruzies en vechtpartijen terecht, soms samen met mijn broer. Misschien reageerde ik zo af wat er thuis speelde.” Slachtoffers weten misbruik vaak goed te verbergen: het schaamtegevoel is groot, weet Cindy.
Hulp nodig? Zoek contact met Veilig Thuis
Chat gratis en anoniem met een medewerker van Veilig Thuis voor advies. De chat (via deze link te bereiken) is open van maandag tot en met vrijdag van 9 tot 17 uur. Er is ook een telefoonnummer dat 24/7 bereikbaar is: 0800-2000. Bij direct gevaar, bel 112.
De maat was vol
“Ik groeide op in een samengesteld gezin, zonder mijn biologische vader”, vertelt ze. Ze woonde met haar moeder, broer, haar moeders partner en diens kinderen. Wie de dader is, daar gaat ze in dit interview liever niet verder op in.
Maar het misbruik gebeurde altijd thuis. Op een zaterdagochtend in 1997, toen ze tien jaar was, besloot ze het haar moeder te vertellen. “Die avond had hij het weer geprobeerd. Hij wilde me aanraken terwijl ik in mijn stapelbed lag en iedereen thuis sliep. De volgende dag zouden we op vakantie gaan, en ik lag wakker van de stress. Ik was helemaal op.
Het voelde alsof ik er schuldig aan was, ook al wist ik dat het fout was. De maat was vol, ik wilde me weer veilig voelen. Daarom besloot ik het mijn moeder te vertellen. Dat vind ik nog altijd moedig van mezelf.”
De volgende ochtend twijfelde Cindy even. Er waren thuis ook veel fijne momenten met feestjes, vakanties en cadeaus. Maar het grote geheim waarmee ze al vijf jaar rondliep, woog zwaarder. Ze liep dus toch de trap op, naar haar moeder die op de zolderkamer was.
“Toen ik mijn moeder vertelde was er was gebeurd, probeerde ze haar emoties in te houden. Ze was helemaal kapot en voelde zich machteloos. Ze sloeg haar armen om me heen en zei: ‘Mama gelooft je’. Daarmee zei ze eigenlijk: het is niet jouw schuld. In mijn werk hoor ik vaak verhalen van vrouwen die niet worden geloofd, zelfs niet door hun eigen moeders. Terwijl die erkenning zo belangrijk is.”
Alleen maar huilen
Cindy’s moeder, met wie ze altijd een hechte band had, nam haar serieus. Ze vroeg: ‘Wat wil je dat mama doet?’ Cindy’s antwoord: naar de politie. “Misschien kwam ik daarop omdat mijn moeder de rest van het gezin erbij haalde. Dat leidde tot een confrontatie, waarbij de dader ontkende. En ik wist als 10-jarig kind: liegen mag niet. Ik voelde het onrecht.”
Het politieverhoor was confronterend. Cindy moest veel vragen tot in detail beantwoorden. “Ze wilden zelfs weten welke pyjama ik droeg”, herinnert ze zich. “Ik schaamde me en kon alleen maar huilen.” Haar moeder zette een aangifte in gang, maar dat was zo zwaar voor Cindy dat ze ervan afzag.
“Daar heb ik begrip voor”, zegt ze. “Als ik verhalen van andere slachtoffers hoor, weet ik weer hoe heftig dat traject kan zijn.”
“Toen er met een mes werd gedreigd, ben ik op blote voeten naar de overbuurvrouw gerend. Ik zei tegen haar dat ze de politie moest bellen.”
Thuis liepen de spanningen intussen op. “Mijn moeder voelde aan dat de situatie kon escaleren”, zegt Cindy. “Ze zei: als het uit de hand loopt, ga je naar de overbuurvrouw. Dat deed ik diezelfde avond nog. De dader bedreigde mijn moeder en ging heel dicht op haar staan. Toen er met een mes werd gedreigd, ben ik op blote voeten zo hard als ik kon naar de overkant van de straat gerend. Ik zei tegen de buurvrouw dat ze de politie moest bellen.”
Duizenden euro’s schuld
Agenten stelden een blijf-van-mijn-lijfhuis voor, maar Cindy’s moeder zag daar geen heil in. De agenten regelden dat de dader twee weken uit huis ging. “Zo hadden we tijd om iets nieuws te vinden”, zegt Cindy.
“Wonder boven wonder vonden we een nieuwe woning. Daar kon ik in veiligheid opgroeien, al bleven we achter met duizenden euro’s schulden. Mijn moeder, die nog niet lang daarvoor met ons uit Suriname naar Nederland was gekomen voor onze toekomst, moest ineens weer fulltime werken.”
Toen Cindy achttien was, wilde ze om die reden graag aan het werk. Ze solliciteerde bij de politie, waar veel vacatures waren. “Het was geen kinderdroom van me, maar onbewust had ik wel iets met politiewerk”, zegt ze. “Ik kan slecht tegen onrecht. En mijn moeder vertelde me later dat ik als puber eens zei: ‘Als ik later groot ben, ga ik meisjes helpen die dit ook hebben meegemaakt.'”
Cindy solliciteerde en werd afgewezen. De reden: haar broer was in aanraking geweest met de politie. Het voelde oneerlijk. “Ik heb gebeld en gevraagd waarom ik werd afgewezen vanwege iets waarvoor ik niet verantwoordelijk ben”, zegt Cindy. “Ik weet niet meer precies wat ik heb gezegd, maar een week later werd ik gebeld met de mededeling dat ik alsnog door mocht.”
Geen zwemdiploma
De euforie was van korte duur, want ze moest een zwemtest doen – en Cindy had geen zwemdiploma. “Mijn moeder heeft angst voor water”, verklaart Cindy. “Een intergenerationeel trauma: de oma van haar moeder verdronk hoogzwanger, samen met haar zus. We zijn opgevoed met angst voor water, hoe erg mijn moeder zich daar ook voor schaamde.” Cindy vond een zwemlerares die haar in razend tempo wilde helpen. Net voordat de politieopleiding twee weken later begon, zwom ze af – tussen de kleine kinderen.
Bij de politie zat Cindy goed op haar plek: jarenlang surveilleerde ze op straat en ging ze af op spoedmeldingen. In 2017 werd een van die spoedmeldingen bepalend voor haar loopbaan bij de politie. “Er was een auto uit de bocht gevlogen en in een sloot beland”, zegt ze. Cindy bedacht zich geen moment en sprong het water in, met telefoons en al.
“In een stresssituatie denk je niet meer aan details”, zegt ze. “Je denkt alleen aan overleven.” De sloot was niet heel diep; het water kwam tot Cindy’s middel. Maar de autodeuren konden niet meer open en de inzittenden waren bewusteloos. “Ze waren langzaam aan het verdrinken in modderwater.”
Met een collega slaagde ze erin om de inzittenden uit de auto te bevrijden, maar ze overleden twee weken later alsnog. In hun longen zat te veel water. De melding hield Cindy wekenlang bezig. “Ik heb in dit werk leren relativeren, maar ben heel gevoelig. Ik merkte dat ik mentaal last had van deze melding, ook omdat het mijn angst voor water triggerde. Om mensen te blijven helpen én mentaal gezond te blijven, moest ik van mezelf van de spoedhulp af.”
Vrouwelijke criminelen
Cindy meldde zich aan bij de Top600, een programma van de Amsterdamse politie om jonge veelplegers aan te pakken. “Een plan van toenmalig burgemeester Van der Laan, dat later overigens niet zo effectief is gebleken”, zegt Cindy.
Het gaf haar veel voldoening om jonge criminelen het goede pad op te helpen. “Het ging niet om de crimineel, maar om de mens erachter.” Wat haar wel opviel: op de lijst met veelplegers stonden vrijwel alleen jongens. “Raar, want vrouwen komen ook in aanraking met criminaliteit. Ze worden bijvoorbeeld ingezet voor het vervoer van drugs of wapens.”
Veel vrouwen die Cindy tegenkwam, waren eerder ook slachtoffer geweest van huiselijk geweld, seksueel misbruik of criminele uitbuiting. “Omdat ze vrouw zijn, worden ze blijkbaar niet gezien. En hoe gek het ook klinkt: vrouwen hebben ook recht om gezien te worden in hun criminaliteit.”
Ter illustratie noemt ze een voorbeeld uit haar eigen jeugd. In de periode dat Cindy veel tijd op straat doorbracht, stal ze iets uit de supermarkt en werd ze betrapt. Daar maakte de beveiliger geen melding van; haar moeder kreeg niks te horen. “Als hij de politie had gebeld, was er een zorgmelding gemaakt en waren agenten een gesprek met mijn ouders aangegaan. Misschien had ik dan wel gezegd wat er thuis speelde, want ik struggelde met mezelf in die periode.”
Meiden op de achterbank
Cindy begon tijdens haar werk meer op vrouwen te letten. “Criminele mannen zijn vaak gelinkt aan huiselijk geweld”, zegt Cindy. “Maar hun vriendinnen die daarmee te maken krijgen, wilden nooit aangifte of een melding doen. Begrijpelijk natuurlijk, want ze zijn bang. Ik begon te bedenken: hoe kunnen we ze toch helpen, zodra ze in ons systeem in beeld komen?”
Toen de Amsterdamse burgemeester in 2020 een programma lanceerde om seksueel geweld en intimidatie tegen te gaan, ging Cindy daar naartoe. Ze dacht mee over de rol van de politie en kwam met een stappenplan voor collega’s om signalen van seksueel geweld te herkennen.
“Als we een auto aan de kant halen, controleren we vaak de mannen. Maar we doen weinig met de meiden op de achterbank. Die mindset wilde ik veranderen. Je kunt zo’n meisje op de achterbank beter even apart nemen om te praten. Dan kan ze eerlijk vertellen of ze hier vrijwillig zit en kun je haar goed informeren over haar opties.”
De belangrijkste pijlers: signaleren, informeren, registreren en doorverwijzen. “Als je niet weet wat er speelt, hoe meiden zich bewegen en waar je op moet letten, kun je ook geen seksuele uitbuiting en geweld herkennen”, zegt Cindy.
Haar plan leidde tot richtlijnen voor de politie en Cindy werd boegbeeld van de Nationale Politie op dit onderwerp. Een belangrijk advies aan iedereen die wil helpen: stel geen waaromvraag. “Vragen als: ‘Waarom ben je niet weggegaan?’ leggen de schuld bij het slachtoffer, dat is victim blaming. Luister liever.”
Gewelddadige verleden van de partner
Er is helaas nog altijd veel aandacht nodig voor seksueel grensoverschrijdend gedrag, geweld en femicide: in de afgelopen vijf jaar werden jaarlijks gemiddeld 43 vrouwen in Nederland het slachtoffer van moord of doodslag.
Verandert er al iets? “Ik voel me weleens machteloos, want de politie heeft uitvoerende taken”, antwoordt Cindy. “Je bent afhankelijk van wat er in de politiek gebeurt. Er wordt wel gesproken over een Nederlandse variant van ‘Claire’s law’, een Britse wet waarmee politie-informatie over het geweldsverleden van partners kan worden gedeeld.
Als dat doorgaat, mogen we een vrouw dus inlichten over het gewelddadige verleden van haar partner. Dat kan helpen. Maar ik denk dat we pas echt verbetering gaan zien als we een cultuur hebben waarin vrouwen hun plek niet meer hoeven opeisen, maar waarin ze worden gezien.”
Cindy weet uit ervaring dat seksueel geweld diepe sporen achterlaat. Toen ze pas kort bij de politie werkte, kwam ze erachter dat ze de gebeurtenissen uit haar jeugd nog niet had verwerkt. Ze had dienst toen een 13-jarig meisje werd teruggevonden na een vermissing.
“Dat meisje zou in handen zijn geweest van een loverboy, maar ze vertelde me dat haar stiefvader haar misbruikte. Alles wat ze zei, raakte me. Ineens zag ik mezelf weer in die situatie van vroeger. Het nam me helemaal over.”
‘Ik heb je niet beschermd’
Cindy ging in gesprek met een psycholoog. Ze wilde handvatten om beter te kunnen luisteren naar zulke verhalen, maar kwam er snel achter dat ze moest leren over haar eigen ervaring te praten. “Dat hadden we thuis nooit meer gedaan.”
Vooral gesprekken met haar moeder leverden veel inzichten op. “Ik wist bijvoorbeeld niet dat mijn moeder veel last van schuldgevoelens heeft gehad. De eerste keer dat het misbruik gebeurde, was zij op bezoek bij mijn zieke oma in Suriname. Ze zei: ik heb je niet beschermd.”
Ook kwam Cindy erachter waarom ze niet eerder hulp had gekregen: haar moeder dacht dat ze genezing had gevonden in het geloof. “Toen ik zestien was ging ik extreem vaak naar de kerk, soms wel drie of vier dagen per week. Daarin zocht ik mijn troost, maar ik had natuurlijk professionele hulp moeten hebben. God heeft artsen en psychologen het talent gegeven om anderen écht verder te helpen. Ik praat nog steeds zo nu en dan met een therapeut als ik daar behoefte aan heb, om aan mezelf te werken.”
Openheid en bewustwording zijn ook belangrijke waarden die Cindy en haar man meegeven aan hun dochters van 10 en 8. “Als er op het journaal aandacht is voor een zedenzaak waar kinderen bij zijn betrokken, praten we daarover. We maken ze zich ervan bewust dat zulke dingen gebeuren, en dat ze altijd bij ons terecht kunnen als ze iets willen vertellen.”
Bevrijdend
Cindy’s verleden heeft haar gevormd, maar ze is meer dan wat haar is overkomen, benadrukt ze. “Mensen zeggen weleens: je bent geworden wie je bent door alles wat je hebt meegemaakt. Zo zie ik het niet. Wat ik heb meegemaakt, heeft me beperkt. Het liefst had ik het niet meegemaakt. Maar als ik nu aan die situatie terugdenk, kan ik er in elk geval over praten. Ik weet hoeveel moed dat vraagt, maar ook hoe bevrijdend dat kan zijn.”
Cindy spreekt erover als ambassadeur van Wij zijn M, een stichting die zich inzet tegen seksueel misbruik van kinderen, en als spreker op diverse podia. “Soms komen er nog weleens tranen, maar die kwetsbaarheid mag er zijn. Ik zie het niet als een zwakte. Het is juist een kracht.”
Van nog grotere betekenis zijn
Haar verhaal raakt: in oktober kreeg ze in het Amsterdamse DeLaMar Theater de Black Achievement Award uitgereikt vanwege haar inzet voor inclusie en maatschappelijke verbinding. En onlangs werd ze genomineerd voor de Women’s Visibility Award, een prijs voor zichtbare vrouwelijke rolmodellen op de werkvloer.
“Een mooie erkenning voor mijn werk”, zegt ze. “Seksueel geweld en huiselijk geweld zijn serieuze misdrijven waar we ons allemaal verantwoordelijk voor moeten voelen, willen we het echt de kop indrukken.” Cindy’s droom: van nog grotere betekenis zijn. “Ik wil het leven voor nieuwe generaties beter maken.”
